Anatomische basis van het PENG-blok: dissectie, cryo-dwarsdoorsnede en histologie

Ik zal heel kort het onderzoek presenteren dat dit jaar door VATA werd ondersteund. Allereerst wil ik het VATA-bestuur bedanken voor de steun aan dit onderzoeksinitiatief. Dankzij de subsidie konden we een zeer grote groep onderzoekers uit Barcelona, Madrid en hier in België samenbrengen.

Ons onderzoek werd in juli van dit jaar gepubliceerd in Regional Anesthesia and Pain Medicine. De titel is ‘Anatomische basis van het PENG-blok: dissectie, cryo-dwarsdoorsneden en histologie’. Het onderzoek stelde het pericapsulaire doelgebied ter discussie.

Laat me eerst uitleggen waarom we dit onderzoeksproject hebben uitgevoerd. Het PENG-blok werd oorspronkelijk beschreven als een injectie in het vlak tussen de iliopubische ramus en de musculus iliopsoas. Van daaruit zou de geïnjecteerde vloeistof zich moeten verspreiden en de gewrichtstakken van de nervus femoralis, de nervus obturatorius en de nervus obturatorius accessorius moeten bereiken.

Vorig jaar voerden we een 3D-CT-onderzoek uit om de verspreiding van de geïnjecteerde vloeistof bij patiënten te beoordelen. In tegenstelling tot de verwachte verspreiding bij een PENG-blok lieten de resultaten bij patiënten zien dat het lokaal anestheticum na de injectie binnen de musculus iliopsoas bleef. Daarom besloten we terug te gaan naar de basis en het PENG-blok zelf te onderzoeken.

We voerden het PENG-blok onder echogeleiding uit volgens de oorspronkelijke techniek. We injecteerden 20 mL ropivacaïne 0,2%, gemengd met een marker, en beoordeelden de verspreiding met drie complementaire technieken. In drie heupen van drie kadavers gebruikten we methyleenblauw voor dissectie. Vervolgens gebruikten we acht heupen voor cryo-dwarsdoorsneden en vier heupen voor histologisch onderzoek.

Wat vonden we? Bij dissectie was de nervus obturatorius in geen enkel geval aangekleurd. Op de cryo-dwarsdoorsneden bleef de kleurstof binnen de musculus iliopsoas en bleef het heupkapsel onaangekleurd. Slechts één van de acht heupen vertoonde pericapsulaire verspreiding na de injectie.

Ook heel belangrijk is dat het grote deel van het lokaal anestheticum dat binnen de spier bleef, zich mogelijk ook naar de nervus femoralis kon verspreiden, zoals u op de afbeelding links kunt zien.

Het histologisch onderzoek leverde twee belangrijke bevindingen op. Ten eerste biedt de injectieplaats tussen spier en bot veel weerstand tegen injectie. Het lokaal anestheticum volgt dus de weg van de minste weerstand. In de pericapsulaire ruimte bevindt zich ook wat vetweefsel, en het lokaal anestheticum verspreidt zich bij voorkeur intramusculair in plaats van in een vlak tussen spier en bot.

De tweede belangrijke bevinding is dat er intramusculaire zenuwtakken aanwezig zijn. Als het lokaal anestheticum zich intramusculair verspreidt, worden deze gewrichtstakken bereikt. Dit zou het werkingsmechanisme van dit blok kunnen verklaren.

Concluderend blijft de bij het PENG-blok geïnjecteerde vloeistof voornamelijk binnen de musculus iliopsoas, zonder consistente verspreiding naar het heupkapsel. De intramusculaire zenuwtakken kunnen het werkingsmechanisme van dit blok gedeeltelijk verklaren. Diffusie van het lokaal anestheticum dat zich intramusculair heeft verspreid, kan de nervus femoralis beïnvloeden. Daardoor is het geïnjecteerde volume bij het uitvoeren van deze techniek zeer belangrijk. Dank u wel.

Als er vragen zijn voor Lucia, stel die dan gerust aan de koffietafel.